تربیت جنسی: حساس اما مهم و لازم

1 می 2022

گروه روانشناسی سپیدار
تحت نظر دکتر محمد ترکمان

امروزه با جدی شدن خطر سوء استفاده‌ ی جنسی در جامعه، لازم است فرزندانمان را با تربیت جنسی آشنا کنیم تا توانایی مراقبت از خود را داشته باشند. از طرفی مسائل جنسی بخشی مهمی از زندگی کودک است که همیشه در مورد آن سوالاتی دارد و به یاد داشته باشیم اگر در این حیطه تعلل کنیم، رسانه، همسالان و سایر منابع، زودتر از ما دست به کار شده اند و ممکن است با اطلاع‌ رسانی غلط، خطر آسیب‌ پذیری فرزندمان را بالا ببرند. پس به عنوان یک پدر / مادر، وظیفه‌ ی ماست تا با یک تربیت درست و اصولی به بهزیستی فرزند دلبندمان کمک کنیم.
ویژگی هاي عصر کنونی ضرورت تربیت جنسی کودکان را دو برابر ساخته است زیرا این کودکان مکرراً در معرض پیام هاي جنسی فیلم ها، تبلیغات، برنامه ها و نمایش هاي تلویزیونی و نیز پیام هاي ناشی از نحوه برخورد والدین قرار دارند و شاید بزرگترین نگرانی والدین و خانواده ها در مورد تربیت کودکان این است که در مورد مسائل جنسی چه چیزي باید به کودکان گفت و چه چیزي را نباید به آنان گفت؟ چه زمانی در مورد این مسائل با آنان صحبت کرد؟ چگونه می توان رفتار جنسی کودکان را هدایت کرد؟ خواندن این مقاله میتواند به برخی از سوالات شما در این زمینه پاسخ دهد.

تربیت جنسی به کلیه اقداماتی گفته می شود که از دوران اولیه زندگی انسان در جهت رشد متعادل و مناسب انگیزه جنسی صورت می گیرد و با هدف اطلاع رسانی جنسی، کمک به تکامل رفتارهاي جنسی، تداوم و بقاي نسل و رسیدن به مودت، رحمت و آرامش است. در این فرایند مربی (والد) به متربی (کودک) کمک می¬کند تا بتواند استعدادهای بالقوه خود را در این زمینه به خوبی بشناسد و با شیوه هاي صحیح بروز و کنترل آن آشنا شود تا آن را در بهترین مسیر منطقی قرار دهد. در واقع تربیت جنسی فراتر از آموزش جنسی است و نه تنها احساس جنسی بلکه ویژگی هاي اجتماعی، اخلاقی و فرهنگی جنسیت را در بر می گیرد و عبارت است از به کارگیري شیوه هایی براي ایجاد صفات و رفتارهاي جنسی سالم و زدودن صفات و رفتارهاي جنسی ناسالم.

این فرایند می تواند اهداف زیر رادر بر داشته باشد: ایجاد عادات مطلوب جنسی، پاسخ گویی به سؤالات جنسی کودکان، شکل گیري هویت جنسی سالم، و پیشگیري از بیداري جنسی پیش از موقع.

دانش جنسی کودکان در سنین مختلف
والدین در صحبت کردن با بچه ها درباره جنسیت یا نگران زیاد گفتن هستند و یا کم گفتن و یا نگران گیج کردن بچه های خود! برخی نیز فکر می کنند با این کار بچه ها را به تجربه جنسی تشویق می کنند. والدین فکر می کنند که اگر کودکشان در ظاهر بی علاقه است پس لابد هنوز آمادگی لازم را ندارد، اما در واقع شاید به چنین سوالاتی را نمی دانند که چگونه بپرسند.
فراگیری جنسی باید تدریجی و در طی زمان صورت بگیرد. البته کودک از زمان تولد درباره جنسیت می آموزد.

جنسیت بخشی تفکیک ناپذیر و زیبا از زندگی دوران بلوغ است. به دنبال پیدا کردن لحظه های مناسب آموزشی باشید مانند زاییدن یک حیوان. می توانید خود بحث را شروع کنید البته در ابتدا شرم و حیا تا حدودی طبیعی است. هر چه زودتر شروع کنید شرم و حیا کمتر می شود. شما می توانید اگر اشتباه گفتید بعد اقرار کنید.

 

به عنوان یک راهنما:
تا سن 5 سالگی بچه‌ها باید:
1. نام صحیح اعضای بدن از جمله اعضای تناسلی را بدانند.
2. درک کنند که نوزادان از رحم مادر متولد می‌شوند.
3. مفهوم فضای خصوصی را هنگام تعویض لباس و رفتن به توالت بدانند. به ویژه ضروری است کودکان 5 ساله تفاوت خصوصی و سری را بفهمند.
4. بتواند به راحتی با والدین یا فرد بزرگسال قابل اعتماد دیگری، درباره جنسیت صحبت کنند.
5. نسبت به هویت مذکر یا مونث خود عزت نفس داشته باشند.

بین 6 تا 9 سالگی بچه‌ها باید:
1. بتوانند تولید مثل حیوانات و گیاهان را به عنوان بخشی از چرخه حیات درک کنند.
2. در پاسخ به سوالاتی چون «نوزادان از کجا می‌آیند؟» «چطوری به دنیا می‌آیند» چیزهای شنیده باشند.
3. از تفاوت بین دو جنس آگاه باشند و بتوانند نام صحیح اندام تناسلی خود و جنس مخالف را نام ببرند.
4. درک کلی از ایدز و عفونت‌های دیگری که از طریق جنسی منتقل می‌شود داشته باشند.
5. نسبت به سلامت کلی و نیازهای ایمنی بدن خود مسئولیت روزافزون پیدا کنند و بهداشت شخصی خود را با مسواک زدن، دوش گرفتن، رعایت تغذیه مناسب و غیره حفظ کنند.
6. مفاهیم دوستی و عدالت را بفهمند و بتوانند احساسات خود را با والدین یا افراد بزرگسال قابل اعتماد دیگر درمیان بگذارند.

بین 9 تا 13 سالگی بچه‌ها باید:
1. جنسیت را به عنوان بخشی طبیعی از زندگی درک کنند.
2. با تغییرات طبیعی دختران و پسرها در دوران بلوغ (عادت ماهیانه و احتلام) آشنا شوند.
3. بتوانند با دیگران دوست شوند و دوستی‌هایشان را حفظ کنند (معمولاً با هم جنس‌های خودشان).
4. روند تولید مثل و از جمله مفاهیمی چون: آمیزش جنسی، پدر و مادرشدن، سقط جنین و جلوگیری از بارداری را درک کند.
5. بدانند سوء استفاده جنسی چیست؟ چگونه می‌توان آن را تشخیص داد و در موقعیت‌های بالقوه خطرناک چگونه باید رفتار کرد.

پاسخگویی به سوالات جنسی کودکان
وقتی کودکی متولد می شود نخستین سئوال اینست که دختر است یا پسر؛ زیرا به محض تولد با پسران و دختران به گونه اي متفاوت رفتار می شود. جالب است که کودکان از دوازده ماهگی اولویت هاي خود را برای انتخاب اسباب بازی ها نشان می دهند. این تفاوت هاي جسمانی از اول تولد بین دختران و پسران وجود دارد و هرچه بر رشد آنها افزوده می شود بر این تفاوت ها افزوده می شود و کودکان نیز همزمان با رشد خود حساسیت و کنجکاوي بیشتري نسبت به این تفاوت ها به خرج می دهند.
علاوه بر یادگیري تفاوت هاي جسمانی، کودکان در 3 سالگی بسیاري از باورهاي فرهنگی مرتبط با جنسیت را، از طریق باورها و رفتارهای والدین و مربیان، تلویزیون، قصه ها و بازی ها یاد می گیرند. این مسئله بدان معنی است که کودکان وقتی به سن 3 سالگی می رسند، کاملاً خود را به عنوان پسر یا دختر می شناسد و متوجه جنس خود می شوند و در نتیجه به جستجوي چگونگی نقش خود می پردازند و در این زمینه به دنبال کسب اطلاعات لازم بوده و ممکن است مسائلی را با بزرگان خود مطرح نمایند. بنابراین کنجکاوي کودکان نسبت به مسائل محیط و بدن خود باعث می شود سئوالات زیادي را در زمینه هاي مختلف از بزرگسالان خود بپرسند؛ این آگاهی و کنجکاوي شدید کودکان نسبت به کارکرد اندام ها و مسائل مربوط به جنسیت، از نوپایایی آغاز و تا دوران بلوغ ادامه پیدا می کند. بنابراین کودکان در مورد مسائل جنسی خود همانند سایر مسائل، سوال های مهمی همچون: تفاوت بین دختر و پسر چیست؟ مرا از کجا آوردی؟ نوزاد از کجا می آید؟ کارکرد اندام جنسی چیست؟
از بزرگترهاي خود دارند و ما نیز به عنوان بزرگترهاي کودکان وظیفه داریم به سئوالات و کنجکاویهاي کودکان جواب بدهیم.
در رابطه با اینکه، چرا کودکان این سئوالات را مطرح می نمایند باید گفت که غریزه جنسی با کودك متولد می شود و کودکان نیز آن را احساس می کنند اما بطور کلی چهار عامل رشد زبان، سن، محیط و روابط اجتماعی، عوامل حسی می تواند در زمینه مطرح کردن سئوالات از طرف کودکان نقش داشته باشند. بسیار تاسف بار است که والدین و معلمان در بیشتر موارد این سئوالات را به دلایلی همچون کم اطلاعی در این زمینه ها، وجود شرم و حیا در بین والدین و فرزندان، نبود برنامه مناسب در مدارس و مرکز پیش دبستانی، کوتاهی والدین و معلمان و… مورد غفلت قرار میدهند.
از نظر روانشناسی کودکان از سنین 3 سالگی متوجه جنسیت خود می شوند و می فهمند پسرند یا دختر. آنها با مشاهده تفاوت هاي بین خود و جنس مخالف از بزرگترهاي خود سئوالاتی را مطرح می کنند که در بعضی از موارد والدین با تعجب و سخت گیري برخورد می کنند. غافل از اینکه براي یک کودک 3 ساله هیچ فرقی بین گوش، دست، بینی و عضو جنسی قائل نیست و او هیچ برداشت غلط یا درستی از اندام جنسی اش ندارد و همانقدر که دوست دارد در مورد چشم و گوش خود بداند به همان اندازه نسبت به اعضاي جنسی خود و یا جنس مقابل خود حساس هستند؛ دوست دارد در این مورد اطلاعات لازمه را کسب کند. در واقع این سوالات کنجکاوی هایست که جنبه شناختی دارد نه انحراف اخلاقی. پس میتوان گفت که کودک نه تنها کار بدي انجام نداده است بلکه به مرحله جدیدي از رشد رسیده و موضوع جدیدي را درك کرده است و بزرگترها نیز باید از این موضوع خوشحال باشند.
پاسخگویی به سئوالات جنسی کودکان مقوله اي بسیار مهم و در عین حال فوق العاده حساس است چرا که اندك سهل انگاري در آن عواقب وخیمی به دنبال دارد زیرا کودکان، امروزه توسط پیام هاي جنسی، تبلیغات، فیلم ها، تلویزیون، ماهواره و… بمباران می شوند و اگر والدین خود را به بی خبري بزنند و کودکان را به حال خود رها کنند، کودکان براي دریافت پاسخ سؤالات خود به هر دری میزنند که ممکن است اطلاعات نادرستی کسب کنند؛ بنابراین باید به کودکان مهارت هایی بیاموزیم که به کمک آن مهارت ها تصمیمات خوبی در مورد میل جنسی خود بگیرند و موقعیت¬هاي خطرناك را تشخیص دهند و بتوانند از این موقعیت ها خارج شوند.
اگرچه در لزوم آگاهی دادن به کودکان هیچ شکی وجود ندارد اما درباره اینکه چه کسی این مسئولیت را برعهده داشته باشد و اینکه باید به چه مسائلی پرداخت بحث فراوان است. مناسبترین زمان براي آموزش مسائل جنسی به کودکان زمانی است که خود کودك سوال می پرسد و موضوعی را مطرح می کند. در این موقع حس کنجکاوي کودك برانگیخته شده و باید ار آن استفاده کرد. بهتر است اول از خود کودك جواب سوال پرسیده شود و سپس والدین بادقت درباره پاسخ کودك و جواب مناسب به بحث و بررسی اقدام نمایند؛

رعایت نکات زیر می تواند والدین را در این فرایند یاري دهد تا بسته به نوع سوال کودکان جواب قانع کننده اي در اختیار آنها گذاشته شود:
1. برخورد والدین با این سوالات، عادي باشد تا کودك احساس کند مسائل جنسی هم مانند سایر مسائل است و براحتی از جانب والدین پاسخ دریافت می کند.
2. در جواب کودك حقیقت را بگوید و جواب قانع کننده¬اي به کودك ارائه دهید تا کنجکاوي کودك ارضا شود.
3. جواب ها مبهم و گیج کننده نباشد تا احساس ابهام و سردرگمی به کودك دست ندهد.
4. جواب ها ساده و متناسب باسطح رشدو سن کودکان باشد.
5. هرگز جواب دادن را به بعد موکول نکنید.
6. آموزش هاي خود را به تدریج کامل کنید، پرسش هاي گام به گام کودکان نیاز به جواب هاي گام به گام دارد.
7. اصطلاحات و لغات مناسب و صحیح به کار ببرید، یعنی هنگام شرح و توضیحات از مطالب و مفاهیم ملموس استفاده کنید. استفاده از اصطلاحات غیرواقعی سبب می شود کودك احساس کند، موضوع اسرارآمیز و مبهم است.
8. شنونده خوبی باشید. جازه بدهید فرزندتان در کمال آرامش سوالات خود ر ا مطرح کند.

چند نمونه

سوال: نوزاد از کجا می آید؟ چگونه بیرون می آید؟
ابتدا مطمئن شوید منظور واقعی بچه چیست. من از کجا آمدهام ؟ شاید منظور کودک شهر تولدش است. برای کودک کوچکتر بگوید در رحم رشد می کنید و پزشک کمک می کند که بیرون بیاید؛ و در مورد بچه ها بزرگتر بگوید وقتی نوزاد برای بیرون آمدن آماده شد بدن مادر آن را به بیرون هل می دهد و نزاد از مجرای خصوصی به نما واژن متولد می¬شود یعنی از کانال تولد. وقتی دیدید کودک حوصله اش سر رفته بدانید بیش از حد توضیح داده اید.

سوال: بچه چگونه داخل شکم مادر می شود؟
بچه بزرگتر می داند که به یک مرد و به یک زن لازم است اما ممکن است نقش پدر برایش روشن نباشد. ابتدا نظر کودک را بپرسید تا دیدگاه او برای شما روشن شود. می توانید بگوید وقتی سلول مادر و سلول پدر به هم رسیدند بچه جدید شروع به رشد می کند و از بچه بخواهید تکرار کند.

به طور خلاصه، موقعیت را ببینیم و در بهترین وضعیت به پاسخگویی بپردازیم اماهمواره باید زمینه ذهنی کودك را حتما بدانیم که آیا بدون زمینه قبلی این سوال به ذهن کودك رسیده یا با مسئله اي برخورد کرده است و دیگر اینکه نباید این سوالات را دلیل بر تمایل جنسی قلمداد کرد. بلکه تنها کنجکاوی هاست که جنبه شناختی دارد.

توسط kanon

مقاله‌های مشابه

علل نارضایتی جنسی در زنان و مردان چیست؟

علل نارضایتی جنسی در زنان و مردان چیست؟

گروه روانشناسی سپیدار تحت نظر دکتر محمد ترکمان   نارضایتی جنسی می تواند زندگی مشترک را از بین ببرد، بله برقراری ارتباط جنسی رضایت بخش یکی از بهترین راه های ایجاد رضایت در زوجین است. دلیل عمده برای نارضایتی جنسی این است که اغلب افراد برای رسیدن به رضایت کامل آن چه...

بیشتر بخوانید
زمانی که از خودمان راضی نیستیم! حسی مانند یک فریبکار داشتن!

زمانی که از خودمان راضی نیستیم! حسی مانند یک فریبکار داشتن!

نشانه­ های وانمودگرایی یا خودویرانگری ... بیماری افراد موفق گروه روانشناسی سپیدار تحت نظر دکتر محمد ترکمان   موفقیت به‌دست‌آمده برای افراد وانمودگرا یا دچار سندروم خودویرانگری از نظر خودشان شانسی یا ظاهری است و چندان واقعیت ندارد. این اعتقاد باعث می‌شود که فرد از...

بیشتر بخوانید

شما هم به جمع ۱۰۰,۰۰۰ مشترک خبرنامه‌ ما بپیونید

0 دیدگاه

یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.